W tym miejscu początkowo napisałem przydługi i lekko egzaltowany wstęp, który postanowiłem jednak wyrzucić, żeby nie pompować sztucznie objętości tekstu, który stanowi przecież o czymś zupełnie innym. Zacznę go jednak od pewnej ciekawostki – kiedy zaczynałem ten tekst, była okrągła 27. rocznica dnia, w którym po raz pierwszy obejrzałem z pełną świadomością mecz piłkarski. Była to telewizyjna transmisja spotkania 1/8 finału MŚ we Francji, mecz Rumunia – Chorwacja, zakończony zwycięstwem tych drugich. Były to czasy, kiedy rodziła się we mnie, zasilana grą FIFA 98: World to World Cup, miłość do futbolu. Być może tamten jeden mecz zadecydował o tym, że teraz piszę dla Was ten tekst, a nie np. szykuję artykuł o długich mackach big pharmy czy, nie wiem, hodowli jedwabników.
Piłka nożna zmieniła się od tamtych czasów, zmieniło się też moje piłki nożnej postrzeganie, ale miłość pozostała. A że w czasach skomplikowanych i zmieniających się co sezon regulacji finansowych, nie jest to uczucie łatwe, wiemy chyba wszyscy. Dlatego raz jeszcze (i mam nadzieję ostatni) spróbujmy w prostych słowach wyjaśnić zamieszanie z regulacjami finansowymi w Premier League. Zapraszam!
Po pierwsze: PSR – Profitability and Sustainability Rules czyli Zasady rentowności i zrównoważenia finansowego 🧾
PSR – Co to jest?
PSR wprowadzone w Premier League w 2015 r. zasady pozwalające klubom generować do £105 mln strat (lub do £35 mln z dodatkowym finansowaniem właścicieli) w ciągu ostatnich 3 sezonów. Straty te dotyczą wydatków operacyjnych, w tym transferów, pensji zawodników, kosztów akademii czy infrastruktury. Limity mają zapobiegać sytuacjom, w których kluby wydają więcej, niż mogą sobie pozwolić, co mogłoby prowadzić do bankructwa. Dozwolone są również wyjątki, ale o tym a chwilę.
PSR – Jak to działa?
- Straty można równomiernie rozłożyć na 3 lata.
- Wydatki transferowe amortyzuje się maksymalnie przez 5 lat.
Wspomniana amortyzacja wydatków działa w następujący sposób: kiedy klub kupuje zawodnika, np. za 80 milionów funtów i daje mu 4-letni kontrakt, koszt transferu jest rozkładany na czas trwania kontraktu (80 mln ÷ 4 = 20 mln funtów rocznie w bilansie). To pomaga klubom zarządzać finansami w dłuższej perspektywie.
Wyjątki: Niektóre wydatki, np. na akademię młodzieżową, infrastrukturę (stadiony, obiekty treningowe) czy działania charytatywne, nie wliczają się do limitu PSR. Jednakże, jeśli klub przekroczy limit 105 milionów funtów strat, może zostać ukarany, np. odjęciem punktów, grzywną lub ograniczeniami transferowymi.
PSR: Sytuacja Aston Villi
Po awansie do Premier League Klub musiał przebudować zespół i w efekcie odnotował sporych rozmiarów straty — około £119 mln (do maja 2023) i powtórzył ten trend w kolejnych latach .
W związku z tym przed 1 lipca 2025 r. musieliśmy pogłówkować i niestety już w poprzednich okienkach skorzystać z nadarzających się okazji i sprzedać piłkarzy takich jak Moussa Diaby (24.07.2024 r.) czy Jhon Duran (31.01.2025 r.). Dzięki tym transferom udało nam się stosunkowo niedużym nakładem sił dopiąć budżet przed 01.07.2025 r. i nie złamać PSR. Drobną nadwyżkę straty, która wykraczała poza normy PSR nadrobiliśmy sprzedając udziały w drużynie kobiecej. Część udziałów trafiła do spółek córek tworzących kapitał właścicieli Aston Villi, a część trafiła na rynek zewnętrzny. Mówi się o sprzedaży ok. 10% udziałów za kwotę 5 milionów funtów.
Przy okazji warto w tym miejscu wspomnieć, że Aston Villa i Crystal Palace wniosły przed rokiem do władz Premier League osobne wnioski o zwiększenie limitów strat. Wniosek Aston Villi zakładał zwiększenie limitu strat ze 105 do 135 milionów funtów. Propozycja Palace była bardziej skomplikowana, a mianowicie polegała na wprowadzeniu osobnych współczynników rozliczeniowych dla drużyn grających w Europie (czyt. zarabiających więcej) oraz drużyn, które do Europy się nie zakwalifikowały – celem zwiększenia konkurencyjności między nimi. Obie propozycje zostały rzecz jasna odrzucone.
Jesteście gotowi? Jedziemy dalej: SCR – Squad Cost Ratio
SCR – co to jest?
Najłatwiej na język polski przetłumaczyć SCR (Squad Cost Ratio) jako wskaźnik kosztów kadry. To nowy rodzaj limitów określany przez Premier League, który precyzuje, ile kluby Premier League mogą wydawać na:
- pensje piłkarzy i trenerów (również scouting, masażyści i cała infrastruktura związana z kadrą)
- opłaty dla agentów
- amortyzację transferów (podział ceny zawodnika na lata trwania jego kontraktu)
Naczelna zasada SCR jest taka, że kluby nie mogą wydawać więcej niż 85% swoich przychodów na wskazane wyżej cele.
SCR – jak działa?
W przeciwieństwie do PSR, wskaźnik kosztów kadry będzie rozliczany w ujęciu rocznym. Kontrolowane będą wszystkie koszty kadrowe w stosunku do rocznych przychodów. Naruszenia będą skutkować karami finansowymi, zakazami transferowymi oraz odjęciem punktów.
Dodatkowo – ważnym mechanizmem SCR będzie ustalenie górnego limitu na wydatki klubowe w odniesieniu do najbiedniejszego klubu w Premier League. Górna granica wydatków zgodnie z SCR ma być ustanowiona na pięciokrotność przychodów najbiedniejszego klubu Premier League. Przykładowo: Jeśli najbiedniejszy klub zarobi £100 mln w sezonie, to żaden inny klub nie może wydać więcej niż £500 mln na cały futbolowy budżet.
SCR – kiedy i dlaczego zostanie wprowadzony?
Na początek dobra wiadomość – jeszcze nie teraz. W związku z przedłużającym się sporem pomiędzy Manchesterem City oraz Premier League zdecydowano się odroczyć wprowadzenie zasad do sezonu 2026/27. W sezonie 2025/26 będzie prowadzony tzw. shadowing, czyli śledzenie poczynań klubów oraz teoretyczna symulacja wpływu ich działań na hipotetyczne kary. Niemniej – limit 85% wydatków na zarobki może być dla nas sporym wyzwaniem, ponieważ w ubiegłym sezonie pensje wykraczały zdecydowanie ponad 90% przychodów.
Klub może oczywiście wdrożyć dwojakie działania – z jednej strony dostosować politykę transferową do obostrzeń i uważać na zawyżające statystykę kominy płacowe, a z drugiej – po prostu zwiększać przychody. Czy to w tradycyjny, czy kreatywny sposób.
Czy to wszystko? Otóż nie: SCR – UFSR czyli UEFA Financial Sustainability Regulations
UFSR – co to jest?
Od sezonu 2023/24 UEFA wprowadziła nowy zestaw zasad, nazwany oficjalnie UEFA Financial Sustainability Regulations, czyli w skrócie UFSR. Regulacje finansowe UEFA, które obowiązują kluby grające w europejskich pucharach (Liga Mistrzów, Liga Europy, Liga Konferencji), to tzw. Zasady licencyjne i zrównoważonego finansowania UEFA – wcześniej znane jako Financial Fair Play (FFP).
UFSR – główne założenia
Po pierwsze – płynność finansowa. Klub musi być na bieżąco z płatnościami wobec innych klubów (np. za transfery), pracowników, a także mieć uregulowane wszystkie należności jak podatki itd. Udokumentowany brak zaległości jest warunkiem startu w rozgrywkach UEFA.
Po drugie – PSR w wydaniu kontynentalnym, czyli limit strat. W ciągu 3 lat klub może ponieść stratę do €60 mln. Możliwe jest zwiększenie tego limitu do kwoty €90 mln pod warunkiem, że właściciel pokryje część straty “z własnej kieszeni”.
Inwestycje w akademię, infrastrukturę, kobiecą piłkę nie są liczone jako strata (tak jak samo jak w PSR). Ps: gdzie tu parytety!
Po trzecie – SCR w wydaniu kontynentalnym, czyli limit kosztów drużyny. Regulacja będąca w zasadzie kalką SCR, tyle że z innymi limitami. Została ona wprowadzona w sezonie 2023/24 i rok po roku wymusza na klubach zbilansowanie wpływów i wydatków na drużynę.
Sezon 2023/24: 90% przychodów piłkarskich
Sezon 2024/25: 80%,
Sezon 2025/26 i dalej: 70% (jest to ostateczny limit).
To oznacza, że od sezonu 2025/26 żaden klub występujący w rozgrywkach UEFA nie będzie mógł przeznaczyć więcej niż 70% swoich przychodów na pensje, transfery i agentów.
UFSR – kara dla Aston Villi
Okazuje się, że mimo najszczerszych chęci oraz licznych zabiegów nie udało nam się wpisać w ostatnich sezonach w wymagania UEFA. I tak to, Klub został ukarany łączną kwotą €11 milionów (~£9.5 mln) grzywny:
- €5 mln za przekroczenie limitu strat (Football Earnings Rule),
- €6 mln za naruszenie SCR
Dodatkowo €15 mln grzywny zostało zawieszonych — Villa zapłaci je, jeśli nie spełni warunków porozumienia w ciągu najbliższych trzech lat. Ciekawostka: pozostałymi klubami “wyróżnionymi” przez UEFA są: Chelsea (a jakże), Barcelona (a jakże), Lyon (no cóż) i… Hajduk Split (:D). Ci ostatni zostali ukarani grzywną w wysokości €0.3 mln (€0.9 mln w zawieszeniu).
chryste Panie to trzeba mieć magistra z rachunkowości żeby to ogarnąć